تاريخچه يهوديان بخارا۵ - *طبرستان(اولین وبلاگ استان گلستان - گرگان )*


   تاريخچه يهوديان بخارا۵   
برگردان مياندره
امپراطوري تيمور پس ازمرگش فروپاشيد . در آستانه قرن 16 آسياي مركزي توسط چادر نشينان ازبك مورد تهاجم قرارگرفت . آنها داراي نظرات و ملاحظات تعصب آميز درخصوص اسلام بودند و بهمين دليل آسياي مركزي در يك دوران سياه بنيادگرايي مذهبي غلطيد . درهمان زمان جاده ابريشم اهميت خودرا از دست داد و به ريگزار و بيابان تبديل شد تجارت كاهش پيدا كرد و علوم فراموش شد همه اين امور تاثير منفي برتوسعه آسياي مركزي براي 300 سال گذاشت . همه اين حوادث بريهوديان بخارا نيز تاثير گذاشت . حقوق آنها پايمال شد وفشارهاي زيادي براي گرايش به اسلام برآنها تحميل شد . يهوديان بخارا كه در خفا به اعمال يهودي مي پرداختند بعنوان (چالا) شناخته شدند زندگي برهمه آنها سخت شده بود دراواسط قرن 18 ميلادي وضعيت يهوديان بخارا بطور حادي مشكل پيدا كرده بود . تعدادي ازنويسندگان يهودي مانند يوسف يهودي و ابراهيم بن ابجيل غير اين وضعيت را دركتابهايشان منعكس نمودند . اين كتابها به لهجه بخارايي زبان فارسي نگاشته شده است . لهجه بخارايي توسعه پيدا كرده بود و توسط يهوديان آسياي مركزي مورد استفاده قرارميگرفت . اين لهجه مخلوطي از فارسي وعبري است و اخيرا روسي و انگليسي نيز بدان اضافه شده است. آنها به عبري و سريليك نوشته شده است و عده اي از زبانشناسان معتقدند كه زبان جداگانه اي است .
در اواسط قرن 18 ميلادي عملا همه يهوديــــان بخارا تخت امارت بخــــارا زيست مي كردند . شهرهاي با جمعيت زياد يهودي عبارت بودند از بخارا ، سمرقند و شهر سنبر . تعدادي نيز در دره زرافشان و تعداد اندكي نيز در تاشكند و دره فرغانه زندگي مي كردند . از اواخرقرن 17به علت مهاجرت يهوديان افغانستان ، ايران ، فلسطين و حتي يمن به بخارا صدها تن به جمعيت يهوديان بخارا افزوده شد بود . با توجه به فشارهايي كه درمشهد جهت برگرداندن يهوديان به دين اسلام در اوايل قرن 19 صورت مي پذيرفت ، يهوديان آن سامان به بخارا ، سمرقند و فرغانه نقل مكان كردند. يهوديان هرات درسال 1854 هنگام تهاجم فارسها به اين شهر مجبور به ترك اين شهر شدند قبل از تهاجم روسها به اين مناطق يهوديان درهرشهري زندگي مي كردند درسال 1865 (بعنوان نمونه) تعداد زيادي از يهوديان درشهرهاي كرمينه ، كاتاكورگان ، كارشي ، حصار ، دوشنبه ، چهارجوي ، مرو ، تاشكند، خجند ، خوقند مرقلان ، انديجان ، نمنگان – اوش – چيمكنت و تركستان زندگي ميكردند . اما مكان عمده سكونت آنها در سمرقند بود . قبل از 1843 يهوديان در چهارمحله زيست ميكردند اما بزودي زمينهاي بيشتري نياز بود و اميرنصراله بهادر اجازه فروش زمينها به ميزان 10 هزارتنگه نقره را داد. محله جديد بنام “محله يهوديان” ناميده شد كه تاكنون وجود دارد تا سالهاي زياد از 1837 تا 1878 رهبر يهوديان سمرقنـــد موسي كلانتر بود كه كمكهاي زيادي به جامعه يهوديان نمود.
تقريبا تمام تجارت و اقتصاد امارت بخارا در دست يهوديان بود تعدادي از يهوديان بخارا بعنوان اميردولتي خدمت ميكردند. بعنوان نمونه يكي از آنها بنام آروني كاندين بعنوان وزير ماليه امير مظفرالدين (1885-1865 ) خدمت ميكرد . يهوديان با كشورهاي روسيه ، غرب و فلسطين تجارت مي كردند . آنها اولين گروهي بودند كه درآسياي مركزي محصولات و منسوجات ساخت غرب و روسيه را استفاده مينمودند . اما اين موفقيتها و رونقها ، مقدمه يك ثروت در آينده بود.
از 1853 روسها بطورمداوم برخانات آسياي مركزي فشار مي آوردند ودر 1865 آنها تاشكند را بتصرف خود درآوردند . 8 يهودي بخارايي درجشن الحاق تاشكند به روسيه شركت جستند آنها به روسها به عنوان نجات دهندگان قوم يهود از ارسارت اميران بخارا مي نگريستند و بهمين دليل براي پيشرفت آنها كمكهاي زيادي نمودند. وقتي كه يك پادگان روسيه در سمرقند (1868 ) به محاصره درآمد تعداد زيادي از يهوديان به روسها پيوستند وبراي آنها غذا و آب مهيا نمودند پس از شكست آنها امير بخارا آنها را مجبور به پرداخت تاوان زيادي به خاغان نمود و جامعه كوچك يهوديان بخارا سهم زيادي را پرداخت نمودند
لینک
Jamasp
جستجو در وب